هدف از نگارش اين مقاله بررسي راهكارهاي عملي جذب نوجوانان و جوانان به مسجد مي باشد. براي اين منظور ابتدا مقدمه اي در تبيين و توصيف موضوع آورده، سپس به شيوه ها و راهكارهاي عملي جذب جوانان به مسجد از قبيل وضعيت ظاهري مسجد، هيأت امناي مسجد، امام جماعت، برنامه هاي فرهنگي مسجد، خانواده، مدرسه و ساير عوامل پيوند دهنده ميان مسجد و جوانان (همراه با آسيب شناسي علل ايجاد فاصله بين مسجد و جوانان) پرداخته شده و در آخر مقاله بخش نتيجه گيري ومنابع و مآخذ آورده شده است.
مساجد آنگاه خواهند توانست نقش تاريخي خود را در تربيت ديني، عبادي، اجتماعي، فرهنگي وسياسي ايفا كنند كه بتوانند مخاطبان خود، به خصوص نسل نوجوان و جوان را جذب و حفظ نمايند.تقويت مساجد از نظر امكانات ظاهري مانند رسيدگي به ساختمان مسجد، تغيير در معماري مسجد،نظافت و امكانات گرمازا و سرمازا، افزودن بر جاذبه هاي مسجد مانند برگزاري كلاسهاي هنري و علمي در رشته هاي گوناگون، برگزاري اردوهاي سياحتي و زيارتي، نمايش فيلم و اجراي تئاتر و مانند آن با رعايت موازين اسلامي، تأسيس مكان هاي ورزشي و دعوت از مربيان مجرّب براي آموزش، دقت درانتخاب امام جماعت مسجد با ويژگيهاي خاص (خوش رفتاري با جوانان، برخورداري از تقواي كافي،توانايي علمي و ...)، طولاني نشدن نمازهاي جماعت، تشكيل و تقويت كتابخانه مناسب براي مسجد، برگزاري مسابقات كتابخواني، قصه نويسي، بيان لطافت ها و ظرافت هاي نماز، بيان آثار معنوي نماز، تشويق و تحسين جوانان نمازگزار با اعطاء جايزه هاي متنوع و ... از راهكارهاي عملي براي جذب نوجوانان و جوانان به مسجد، نماز جماعت و شركت در ساير برنامه هاي فرهنگي آن مي باشند.
برای جذب جوانان به مساجد و نماز جماعت و شركت در سایر برنامههای فرهنگی مساجد شیوهها و عواملی وجود دارد كه به برخی از آنها اشاره میشود:
الف) امام جماعت
امام جماعت در هر مسجد عاملی مهم در پیشرفت و ترقی مسجد به شمار میرود و چنانچه دارای شرایط لازم باشد، تأثیری بسزا در تحولات مثبت در جوانان و در نتیجه گرایش آنان به مساجد خواهد داشت؛ این صفات از این قرار است:
1ـ ثابت بودن
شناخت امام جماعت از مسجد، مؤمنان محل و نمازگزاران و غیره از جمله اموری است كه در عملكرد وی نقشی مهم دارد؛ خصوصیات و اوضاع خاص هر محل و اهالی آن باعث میشود كه وی تصمیم مقتضی اتخاذ كند و در راه اجرای آن گام بردارد كه ثابت بودن امام جماعت در مسجد محل این مسأله را عملی میسازد.
2ـ توانایی علمی
از عواملی كه میتواند در جذابیت امام جماعت مؤثر باشد، توانایی و اندوختههای علمی اوست، چرا كه ممكن است سؤالی از طرف جوانان در حیطهی تخصصی او مطرح شود تا او با استفاده از معلومات خود در زمینههای مختلف از جمله جامعه شناسی، و روانشناسی جوانان و غیره، پاسخ دهد. طبیعتاً قدرت علمی روحانی مسجد باعث اطمینان و اعتماد مردم، به خصوص جوانان میشود و آنان نیز همواره سعی میكنند در مواقع لزوم با او ارتباط برقرار سازند و با اطمینان خاطر و طیب نفس با وی معاشر باشند و از كمالات و معلومات او بهرهمند شوند.
3ـ نظم
امام جماعت ضرورت دارد كه در كلیهی كارهای مربوط به مسجد نظم و انضباط را مراعات كند، به موقع به مسجد بیاید، نماز را اقامه كند و اوقات سخنرانی و ارشاد مردم را تنظیم و با توجه به حال حضار مطالب خود را بیان كند و از ذكر مطالب اضافی و اطالهی كلام خودداری ورزد.
4ـ بیان ساده و شیوا
مطالبی كه امام جماعت بیان میكند، باید حتی المقدور ساده و شیوا باشد و از تلفظ كلمات و جملات عجیب و غریب و نامأنوس بپرهیزد؛ چرا كه عمدهی مخاطبان وی بیسواد، كم سواد و ناآشنا به كلمات تخصصی هستند،در غیر این صورت با توجه به روحیهی جوانان و كم ظرفیت بودن آنان، خستگی و كسالت بر آنها عارض میشود.
جوانان به عنوان آینده سازان جامعه اسلامی از بزرگ ترین سرمایه های این كشور به شمار می روند و تلاش در جهت توسعه آگاهی های دینی آنان از اهمیت به سزایی برخوردار است. اگر میزان معرفت جوانان به آموزه های دینی و زلال معارف دین از رشد و نمو مطلوبی بهره مند باشد، شخصیت دینی آنان به گونه ای شایسته شكل خواهند گرفت و هنگام ورود به جامعه اسلامی تاثیر به سزایی در آن جامعه پدید خواهند آورد، اما اگر خدای ناكرده از تربیت لازم برخوردار نباشند زمینه اصلاحجامعه فراهم نخواهند شد. یكی از مكان هایی كه می تواند شخصیت جوان را مطابق آموزه های دینی بارور سازد و روح خداجویی و عدالت خواهی را در اعماق وجود آنان ریشه دار سازد مسجد می باشد كه كانون انسانی سازی است. پس لازم است راهكارهای جذب جوانان هدایت آنان به مساجد شناسایی شود مورد اهتمام قرار گیرد تا رفته رفته زمینه های حضور فعال تر جوانان در مساجد فراهم شود. این یادداشت به مهم ترین این راهكارها می پردازد.
1- نیازسنجی و شناخت روحیات جوانان
آنچه در مسیر جذب جوانان به مساجد پیش از هر چیز دیگر حائز اهمیت می باشد شناخت روحیات جوانان و سنجش نیازهای آنان است. برنامه ریزان فرهنگی مخصوصاً در حوزه فرهنگ دینی باید به تناسب شرایط محلی هر استان روحیات جوانان را مورد مطالعه قرار داده و با اعزام كارشناسان، نیازهای آنان را در حوزه فرهنگ دینی مورد عنایت جدی قرار دهند. انتظارات آنان را به منظور مشاركت در فعالیت های فرهنگی مساجد با جدیت هر چه تمام تر دنبال كنند. از آنان بخواهند درباره مسجد هرچه می دانند عنوان كنند و علت حضور یا عدم حضورشان در مساجد را بازگو كنند. در این صورت بسیاری از واقعیت ها كه در ذهن آنها نقش بسته است آشكار خواهد شد و با این تمهیدات و مقدمه چینی ها می توان اقدام های بعدی را پیگیری كرد.
يكي از اركان اساسي اديان الهي و به ويژه اسلام، عبادت است. عبادت؛ يعني راز و نياز كردن با خداوند و نجوا گفتن با او. جوهر و جان اين نيايش، حضور قلب و توجه به خداست.[1]
براي فراهم شدن عبادتي اين چنين، به شرايط و عوامل فراواني نياز هست كه مكان عبادت، يكي از آن هاست. براي نمونه، نماز در كوچه و خيابان، حتي در صورت درست بودن، نمي تواند با حضور قلب همراه باشد. اسلام با در نظر گرفتن مكاني به نام مسجد و قرار دادن مقرراتي ويژه براي آن، در حقيقت مكان مناسبي را براي نماز و ارتباط بندگان با خداوند پيش بيني كرده است. نام مسجد، گواه درستي اين سخن است. مسجد؛ يعني جاي سجده، كرنش در پيشگاه خداوند و به ديگر سخن؛ يعني جايگاه نماز و تقرب جستن به خداوند بزرگ؛ زيرا سجده، برترين نمونه و شكل عبادت و بندگي است.
جايگاه معبد در اسلام و ديگر اديان الهي
بشر بر پاية فطرت خود، توحيد و يگانگي خداوند را درك مي كند و ذات پاك حق را از وابستگي به زمان و مكان خاص، منزه مي داند. با اين حال، گويا يك گرايش فطري ديگر نيز او را وادار مي كند تا در مكاني كه انتساب بيشتري با خداوند دارد به عبادت او بپردازد. گويا جايگاهي كه منسوب به خداست، بهتر مي تواند بشر را از امواج دغدغه ها و اضطراب ها دور و به ساحل آرامش نزديك كند.
از همين رو، تاريخ معبد و پرستش گاه، به اندازه عمر انسان قدمت دارد. باستان شناسان از معبدهايي خبر مي دهند كه از آغاز پيدايش انسان وجود داشته اند. قرآن مجيد نيز نام معروف اديان الهي را با نام پرستش گاه هاي آن ها همراه كرده است.[2] پيروان اديان گذشته وظيفه داشتند كه نماز را فقط در پرستش گاه هاي خود به جا آورند و نمازگزاران در خارج از معبد، تنها از روي ناچاري براي آنان روا بوده است.
در اسلام با آن كه بر نمازگزاران در مسجد تأكيد فراوان شده، ولي نماز در خارج از مسجد نيز صحيح است.
اين حكم الهي علاوه بر آن كه كار را براي امت پيامبر آسان كرده است، نكته اي لطيف نيز در خود پنهان دارد كه عالمان الهي آن را چنين بيان كرده اند:
در حقيقت، با آن كه همه زمين با خداوند نسبت يكساني دارد، ولي خداوند به لطف خويش با مسجد، معامله خانه را مي كند؛ يعني آن ها را محل ديدار و مجلس انس و زيارت قرار داده است. اين بدين معناست كه تعيين مجلس ديدار و حضور را به اختيار ما واگذار فرموده و اين از بزرگ ترين بزرگواري هاست.[3]
با آن كه همة گسترة خاك براي امت پيامبر همچون، مسجد است، ولي مسجد به معناي اصطلاحي آن، جايگاه و محفلي ويژه براي عبادت خالصانه به شمار مي رود. از همين رو، جنبه هاي عبادي مسجد، از ديگر جنبه هاي آن برجسته تر و پر فروغ تر مي نمايد.
کتاب حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی بستر توسعه به همت فرمانده پایگاه بسیج شهید آوینی،دکتر میرسیاوش اسبقی منتشر شد
با توجه به نامگذاری سال جدید از سوی مقام معظم رهبری (مدظله العالی) با عنوان سال « حماسه سیاسی حماسه اقتصادی » کتابی با موضوع حماسه سیاسی ، حماسه اقتصادی در شهر دارالمؤمنین و ولایتمدارخوی تهیه و منتشر شد .
به گزارش خبرنگار پایگاه اطلاع رسانی سپاه شهداء كتاب " حماسه سیاسی و حماسه اقتصادی بستر توسعه " بعنوان نخستین کتاب با محوریت نامگذاری سال 92 از سوی مقام معظم رهبری (دامت برکاته) ، به همت فرمانده پایگاه مقاومت بسیج شهید آوینی سپاه پاسداران شهرستان خوی تأليف و توسط انتشارات نشر خویی (قم) منتشر شد.
باني مسجد خان خوي، حسينقلي خان دنبلي (در گذشته در سال 1313 ﻫ . ق) است. حسينقلي خان، معروف به حسين خان از سال 1205 تا 1213 ﻫ . ق حكومت خوي را بر عهده داشت و در عمران و آبادي خوي بسيار كوشيده بود. اعتماد السّلطنه، دربارة اين مسجد مي نويسد : مسجد را چوب پوش به طرز خوشي ساخته، تاريخ بناي آن 1212 هجري بوده است. در سال 1287 ﻫ .ق در زمان حكومت خود مرحوم شجاع الدّوله آن را از بنيان كنده ومجدّداً از گچ و آجر و ستون هاي سنگي بنا نموده، گويند مسجدي از اين قديمي تر در خوي نيست ولي از اشعار حريف جندقي كه در آن، (( مادّه تاريخ مسجد خان)) آورده شده، چنين بر مي آيد كه بناي اين مسجد، در سال 1207 ﻫ .ق بوده و حريف جندقي در اين باره چنين آورده است :
خـديـو جـوان بخـت والا گـهـر كه نازد بـه عهدش زمين و زمان
لطفا صبر کنید ...
